ArmeniaNow.com - Independent Journalism From Today's Armenia
 December 5 , 2003 





Սերմանում են հավատ սեփական ուժերի նկատմամբ. փախստական կանայք հյուսում են որոշակի նպատակով



Èdzݳ ²Õ³ç³ÝÛ³ÝÁ ëÇñáõÙ ¿ ÑÛáõë»É, ãÇ ëÇñáõÙ, »ñµ Çñ»Ý ÷³Ëëï³Ï³Ý »Ý ³Ýí³ÝáõÙ

Լիանա Աղաջանյանը չի հիշում, թե ինչպես է հյուսել սովորել: Թվում է, թե դա էլ է այն բաներից, որ հայ աղջիկները պարզապես անում են:

Սակայն նա հիշում է, որ մեծացել է մի վայրում, որն այնքան անապահով էր դարձել, որ իր ընտանիքն ի վերջո ստիպված էր լքել այն:

Լիանան փախստական է, մի բառ, որ նա չի սիրում, որովհետև շատերն այն հոմանիշ են դարձրել «օտար» կամ ավելի վատ իմաստ ունեցող բառի: Դա մի բառ է, որը սովորաբար բնութագրում է ոչ սեփական մեղքով ծայրահեղ իրավիճակում հայտնված մարդկանց:

1992 թվականին, երբ նրա հայրենի Շահումյանը ռմբակոծվում էր (այժմ Շահումյանը վերահսկում են ադրբեջանական ուժերը), Լիանայի ընտանիքը մի քանի ամիս ապրում էր սեփական տան նկուղում: Հետո տեղափոխվեց Ռուսաստան: Լիանան այդ ժամանակ 14 տարեկան էր:

17 տարեկանում Լիանան տեղափոխվում է Երևան հորեղբոր ընտանիքում ապրելու: Այժմ նա առանձին ապրում է Շենգավիթում գտնվող մեկ սենյականոց բնակարանում: Երբ իրեն միայնակ է զգում, գնում է ազգականների մոտ, իսկ երբ պարզապես մի բանով զբաղվելու կարիք է զգում, հյուսում է:

«Շահումյանում գրեթե բոլորը հյուսում էին, - ասում է Լիանան. - տատիկներս, ազգականներս... Ինձ դուր է գալիս տարբեր բաներ հյուսել` գուլպա, շարֆ, մանկական հագուստ»:

Իսկ հոկտեմբերից` բարձի երեսներ և Ծննդյան տոների նախշեր:

Լիանան մեկն է Ադրբեջանի հայկական (նախկինում) գյուղերի այն 10 կանանցից, որոնց Փախստականների նորվեգական խորհուրդը (ՓՆԽ) ընդգրկել է հյուսքի իր ծրագրում: Խորհուրդը հույս ունի, որ ծրագիրը կվերաճի ձեռնարկության:

Անցյալ երկուշաբթի օրվանից այդ կանանց աշխատանքները ներկայացված են Երևանում բնակվող արտասահմանցիների և արդի հովերիÝ հետևոÕ տեղացիների սիրած «Արտբրիջ» սրճարանի և գրախանութի տարածքում: Սրճարան-գրախանութը համագործակցում է ՓՆԽ-ի հետ` աջակցելով փախստական կանանց հյուսած տոնական իրերի վաճառքին:

Փախստական կանայք դժվար թե ակնկալեին, որ իրենց աշխատանքները երբևէ կարող են հայտնվել նման վայրում:

Այդ գաղափարը պատկանում է ՓՆԽ-ի տնօրեն Թիմ Սթրեյթին, որը մինչև երեք տարի առաջ Հայաստան տեղափոխվեÉը աշխատել է Շրի Լանկայում, Հնդկաստանում և Բանգլադեշում` օգնելով «այլընտրանքային առևտրի», կամ «առևտուր` ոչ օգնություն» ծրագրի իրականացմանը:

Ծանոթանալով Հայաստանում բնակվող փախստականների թշվառ կենսապայմաններին` Սթրեյթը որոշել է կիրառել իր փորձը` նախաձեռնելով մի ծրագիր, որը կոչված է ֆինանսական եկամուտ ապահովելու ավանդական հայկական արհեստներով զբաղվող կանանց:
î³ëÁ ϳݳÝó ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ Ý»ñϳ۳óí³Í »Ý ºñ¢³ÝáõÙ µÝ³ÏíáÕ ³ñï³ë³ÑÙ³ÝóÇÝ»ñÇ ³Ù»Ý³ëÇñ³Í ëñ׳ñ³ÝáõÙª §²ñïµñÇçáõÙ¦

«Փախստական կանանց մեծ մասը տարեց են, - ասում է Սթրեյթը, - և ես մտածեցի. «Ինչո՞վ են զբաղվում տարեց կանայք: Նրանք հյուսում են»»:

Եվ Սթրեյթը մի խումբ հավաքեց ՓՆԽ-ի հետ համագործակցող կազմակերպությունների աշխատակիցներից, և նրանք սկսեցին չափչփել երևանյան պահեստները` փնտրելով բարձրորակ բրդյա թել բարձի երեսներ հյուսելու համար: Իսկ խումբը, ի միջի այլոց, բաղկացած էր տղամարդկանցից:

«Դա նաև շատ հետաքրքիր կողմնակի արդյունք ունեցավ, - ասում է Սթրեյթը. - երեք հայ տղամարդիկ բավականին շատ բան սովորեցին հյուսելու մասին»:

ՓՆԽ-ն Հայաստան է եկել բնակարաններ կառուցելու առաքելությամբ (ներկայումս այն ավարտում է Բաքվի և Շահումյանի փախստականների համար նախատեսված 66 առանձնատնով ավանի կառուցումը): Սակայն ՓՆԽ-ի ծրագիրը չի նախատեսում օժանդակություն հյուսքի ծրագրի նման «միկրովարկային» ծրագրերին: Եվ Սթրեյթը իր անձնական գումարներից է հատկացնում 1000 դոլար բրդյա թել գնելու համար («Բայց ծրագիրը կվերադարձնի գումարը, - ասում է Սթրեյթը: - Մենք ուզում ենք, որ նրանք սեփական ոտքերի վրա կանգնեն»):

Սթրեյթի հավաստմամբ մարդիկ այստեղ ընդհանուր առմամբ չեն պատկերացնում փախստականների վիճակը: Նա հույս ունի, որ ներկայացնելով այս կանանց իրենց հյուսքի միջոցով, իրենք հնարավորություն են տալիս և՛ արվեստի մարդկանց, և՛ այդ հյուսված իրերի գնորդներին ավելի լավ ճանաչել կանանց:

(Սթրեյթն ասում է. «Երբ մարդիկ ինձ հարցնում են, թե ինչով ենք մենք զբաղվում այստեղ, ես ասում եմ. «Բնակարաններ ենք կառուցում Ադրբեջանից փախստականների համար»: Նրանք ասում եմ. «Դուք նկատի ունեք ադրբեջանցիների համար», և ես ասում եմ. «Ո՛չ, Ադրբեջանի հայերի համար»: )

Նախատոնական վաճառքի համար Լիանան և մյուս կանայք պատրաստել են բարձեր բնորոշ տոնական զարդանախշերով (ինչպես նաև շատ տարածված հայկական նռնազարդերով): Ընդհանուր առմամբ 75 գործեր կցուցադրվեն «Արտբրիջում» և «Արմենիա» հյուրանոցի շաբաթօրյա ծննդյան շուկայում:

Բարձերն արժեն 25 դոլար (Լիանան ասում է, որ մեկ բարձը պատրաստում են երկու օրում): Հյուսող կանայք և ծրագրի աշխատակիցները աշխատավարձ են ստանում: Սթրեյթն ասում է, որ յուրաքանչյուր բարձից մնում է մոտ 4,5 դոլար շահույթ, որը նորից ներդրվում է ծրագրի մեջ: Նա հույս ունի, որ հյուսողներն ի վերջո կհիմնեն սեփական հասարակական կազմակերպությունը (ՀԿ) և կդառնան ինքնաբավ:

«Կանայք անընդհատ հարցնում են ինձ. «Ծրագիրը ե՞րբ է ավարտվելու», և ես ասում եմ նրանց. «Դա կախված է ձեզնից, դու՛ք պետք է որոշեք», - ասում է Սթրեյթը: - Սերմերը ցանված են, և հուսով եմ, որ դրանք ծիլեր կտան»:

ՈՒ թեև գաղափարը նոր է, այն հին պրոբլեմ է լուծում:

Սթրեյթը ասում է. «Մենք գնում ենք գյուղեր, և մարդիկ ասում են. «Տունը լավն է, կտեղափոխվենք, բայց լավ կլիներ աշխատանք ունենայինք»»:

Սթրեյթը և ՓՆԽ-ն հույս ունեն, ինչպես նա գրում է ցուցահանդես-վաճառքի կապակցությամբ հրապարակված բրոշյուրում, որ «մոտ ապագայում այս կանանց վրա կնայեն որպես ուժեղ, եռանդուն մարդկանց, ինչպիսին որ նրանք կան իրականում, և ոչ թե նրանց կպիտակեն «փախստական» բառով` իր բացասական համիմաստով»:

Հյուսող կանանցից վեցը Շահումյանից են, չորսը` Բաքվից: Բայց` «Ես հայ եմ, - ասում է Լիանան, - իսկ հայը որտեղ էլ լինի, նրա հայրենի տունը Հայաստանն է»:

Նա ասում է, որ Ռուսաստանում իրեն «կես հայ» էր զգում: Բայց անգամ իր հայրենի երկրում իրեն պիտակ են կպցնում: Օրինակ` նրա հաճախած մշակույթի տանը կա երկու երգչախումբ, մեկը կոչվում է «փախստականների համար»:

«Երբ ասում են՝ «Իսկ հիմա կերգի փախստականների երգչախումբը», դա հնչում է մի տեսակ... կարծես մի տեսակ բաժանում լինի», ասում է Լիանան:

Սթրեյթը հույս է հայտնում, որ Լիանայի երիտասարդությունն ու եռանդը նրան կդարձնեն առաջնորդ ՀԿ-ի ստեղծման գործում, սակայն նա զգուշանում է պնդելուց, որ կանայք գործեն ՓՆԽ-ից անկախ:

«Դա պետք է նրանց ցանկությունը լինի, - ասում է Սթրեյթը: - Նրանք պետք է որոշեն, որ դա լավ գաղափար է, և հետո իրենք էլ իրականացնեն»:

Նա հույս ունի, որ ցուցահանդես-վաճառքի հաջողությունը կքաջալերի կանանց:

«Պատկերացնու՞մ եք, թե ինչքան լավ կլիներ, եթե Կոնեկտիկուտում կամ որևէ այլ վայրում կորած մի փոքրիկ խանութի որևէ հաճախորդ այս կանանց պատվեր տար, - ասում է Սթրեյթը: - Նրանք կհամոզվեին, որ այս ծրագիրը կարող է աշխատել և ոչ թե դառնալ հերթական ողորմություն»:

Շահագրգիռ հաճախորդները կարող են ծանոթանալ աշխատանքների մանրամասն լուսանկարներին: Արտերկրյա առաքումների դեպքում աշխատանքների գնի վրա կավելացվի առաքման ծախսը: Լրացուցիչ տեղեկությունների համար կարող եք դիմել մեր շաբաթաթերթին` info@armenianow.com, կամ ՓՆԽ-ին` tstraight@nrc.am:


According to Agnes
  Click here to enlarge.
Click on the photo above to enlarge.

  Inside
 

Trial of Two Centuries Closes Quietly: No surprises in October 27 verdict

Full story

 

 

Costly Cuts: Forests disappear, firewood prices increase as wood-burning season arrives

Full story

 
 
 
Celebrating Themselves: Day of Disabled marked in Yerevan

Full story


 


The Week in seven days

 
 


The Arts in seven days

 

  Photo of the week
  Click here to enlarge.
Click on the photo above to enlarge.
 
 
 
 

Out of step with the times?

About 100 hardliners marched in Yerevan last Saturday to mark the 83 year anniversary of Armenia becoming a communist country. Many oldtimers wish it were, still.

 

 

 

 



Copyright ArmeniaNow.com 2002-2017. All rights reserved.

The contents of this website cannot be copied, either wholly or partially, reproduced, transferred, loaded, published or distributed in any way without the prior written consent of ArmeniaNow.com.