ArmeniaNow.com - Independent Journalism From Today's Armenia
April 30, 2004




Լուռ վկա. գրաֆիկական նովելների գիրքը ձգտում է հասարակության ուշադրությունը հրավիրել ցեղասպանության խնդրին


Ցեղասպանության հիշատակի օրվա նախօրեին Երևանի կենտրոնում գտնվող «Արտբրիջ» գրախանութ-սրճարանում տեղի ունեցավ Հայաստանում իր ձևի մեջ եզակի գրքի շնորհանդես և բացվեց եղեռնի թեմաներով ցուցահանդես:

Գրաֆիկական նովելներով այս գիրքը, որի ժանրն առավել հայտնի է ֆրանսերեն «բանդ դեսինե» անվանումով, նկարիչ Տիգրան Մանգասարյանի և ռեժիսոր Ռուբեն Ծատուրյանի համագործակցության արգասիքն է: Նրանք նախատեսում են «Լռություն» խորագրով գրաֆիկական նովելներ հրատարակել 7 գրքով:

«Երբ մեր գրքի հերոսին հարցնում են եղեռնի դառն օրերի մասին, նա ասում է, որ չի կարող խոսել, որ ծանր է հիշել տեղի ունեցածը և ինքը գերադասում է լռությունը»,- բացատրում է Մանգասարյանը: Նա կարծում է, որ սարսափն այնքան մեծ էր, որ դրա մասին խոսելն անմարդկային է:

Սակայն հեղինակներն իրենց «Լռություն» վերնագրին տվել են նաև մեկ այլ գաղափարական իմաստ. «Այս գրքով մենք աշխարհին ազդարարում ենք, որ եկել է ժամանակը խոսելու այդ զարհուրելի օրերի մասին, մենք կոտրելու ենք լռությունը»,- ասում է Մանգասարյանը:

Գեղեցիկ, ազդեցիկ ու մանրակրկիտ գրաֆիկական աշխատանքներով և ռեժիսորական ճշգրիտ, լարված գծով գրքում պատկերված է 1915 թվականի ցեղասպանության զոհը դարձած երիտասարդ հերոսի կյանքը:

«Մեր գրքի կերպարները, Հարություն և Հայկուհի խորհրդանշական անուններով, վերցված են իրական կյանքից: Եղեռնից մազապուրծ եղած ճակատագրեր շատ կան, սակայն մենք ընտրեցինք առավել ընդհանրական կերպար»,- ասում է Ռուբեն Ծատուրյանը:

«Բանդ դեսինե» ոճը Հայաստանում տարածված չէ: Մանգասարյանն ու Ծատուրյանը, որոնք իրենց առաջին հատորը վերնագրել են «Նամակ Կոստանդնուպոլսից», կարծում են, որ այն հասարակության ուշադրությունը ցեղասպանության խնդրին բևեռելու մատչելի միջոց է: Ֆիլմի կադրերի նման իրար հաջորդող նկարներն առաջին էջից գրավում են ընթերցողին սյուժեի դրամատիկ ընթացքով:

«Տեսողական արվեստը շատ ավելի մեծ և արագ ազդեցություն ունի, քան ցանկացած գիտական գիրք: Եթե այսօր մենք լավ ֆիլմ նկարելու հնարավորություն չունենք, ապա երկրորդ ամենատարածվող միջոցը գրաֆիկական նովելներն են»,- ասում է Մանգասարյանը:

Նրա կարծիքով, հայերը պետք է սովորեն Ողջակիզման խնդիրն աշխարհով մեկ բարձրացնելու հրեաների փորձից: Ամենահայտնի «բանդ դեսինե» գրքերից մեկը «Մկներ» գրաֆիկական նովելն է, որը, որոշ փորձագետների պնդմամբ, ավելի մեծ ժողովրդականություն է վայելում, քան Սպիլբերգի «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմը: Այդ գրքում համակենտրոնացման ճամբարում զոլավոր շապիկներ հագած մկները ներկայացնում են հրեաներին, սվաստիկաներով կատուները գերմանացիներն են, իսկ հրեաներին մատնող խոզերը՝ լեհերը:

Հայկական գրքի հեղինակները համոզված են, որ ցեղասպանության դառը պատմության ներկայացման այս ձևը շատ հարմար է զարգացած երկրների համար, որտեղ մարդիկ պարզապես գիրք ընթերցելու ժամանակ չունեն:

«Բացի այդ, որքան էլ նկարագրես թուրք մարդասպանի զարհուրելի դեմքը, որի համար երեխա մորթելը նույնն է, ինչ հավի ճուտ սատկացնելը, այդ դեմքը պետք է նկարել: Մարդիկ ոչ միայն պետք է պատկերացնեն այդ աչքերը, այլև պետք է տեսնեն դրանք, որպեսզի հասկանան մի ամբողջ ազգի չճանաչված ողբերգությունը»,- կարծում է Մանգասարյանը:

Նա հասկանում է Հայաստանում առկա այն մտավախությունը, որ եթե ցեղասպանության ներկայացման ձևերը չհիմնավորվեն փաստերով, ապա դրանք կարող են կորցնել իրենց արժեքը: Սակայն Մանգասարյանը համոզված է, որ իրականության գեղարվեստական ներկայացմամբ ցեղասպանությունն ավելի արագ կարժանանա ճանաչման:

«Բազում փաստագրական նյութեր ու հաստափոր գրքեր կան Ցեղասպանության թանգարանում, բայց ո՞վ է կարդում դրանք: Անգամ ինձ համար, որ գործի բերումով պետք է կարդայի որոշ գրքեր, սարսափելի դժվար էր, ամեն անգամ փորձում էի հետաձգել, մեկ այլ աղբյուր գտնել»,- ասում է նկարիչը:

Ամեն գրքի վերջում հեղինակները նախատեսել են զետեղել համապատասխան փաստագրական մեկ լուսանկար և ցեղասպանության զոհ դարձած անձանց անունների ցուցակ՝ ծննդյան տարեթվով ու բնակության վայրով: Կզետեղվի նաև այն երկրների ցուցակը, որոնք ճանաչել են Օսմանյան Թուրքիայի իրագործած ցեղասպանության փաստը:

Հայաստանի Ցեղասպանության թանգարանի տնօրեն Լավրենտի Բարսեղյանը «Լռություն» գրաֆիկական նովելը գնահատել է որպես շատ արդիական մի երևույթ. «Այս գիրքն անհրաժեշտ է ոչ միայն աշխարհին մեր ողբերգության մասին պատմելու, այլ նաև այստեղ և սփյուռքում երիտասարդ սերնդին իրենց ազգի դառը էջերին հաղորդակից դարձնելու նպատակով, թեև ինձ համար ծանր է ընդունել, որ նոր սերունդը քիչ է կարդում և տարվում է նման տեսողական ու հեշտ ընկալելի միջոցներով»:

«Լռություն» շարքի առաջին գիրքը, որն ընդգրկում է զգացումային ու վառ կերպարներով լի ավելի քան 300 գրաֆիկական աշխատանքներ, տպագրության համար արդեն ուղարկվել է Ֆրանսիայի մի քանի հրատարակչություններ: Հերոսի դրամատիկ կյանքի պատմությունը կշարունակվի հաջորդ գրքում, որը հեղինակներն արդեն անվանել են «Նամակ ավազի վրա»: Այն պատմելու է Դեր Զոր անապատում իրականացված կոտորածի մասին:


According to Agnes
 

  Inside
 

Fruitful Partnership: Armenia Tree Project helps villages to put down roots of economic recovery

Full story

 
 

Crackdown on Crackdown: Council of Europe scolds Armenia

Full story

 


 


 


The Week in seven days

 
 


The Arts in seven days

 

  Photo of the week
  Click here to enlarge.
Click on the photo above to enlarge.
 
 
 
 

Tanets!

Honored Artist of Russia Nadezhda Babkina was among performers during Russian Cultural Days this week in Armenia.

 

 



Copyright ArmeniaNow.com 2002-2017. All rights reserved.

The contents of this website cannot be copied, either wholly or partially, reproduced, transferred, loaded, published or distributed in any way without the prior written consent of ArmeniaNow.com.