ArmeniaNow.com - Independent Journalism From Today's Armenia
June 18, 2004




Պետականության նավը. միջնադարյան հայկական առագաստանավը դուրս է գալիս նավարկության

Հաջորդ շաբաթ իր վաղուց սպասված նավարկությունը կսկսի «Կիլիկիա» առագաստանավը: Տասնմեկ երկար ու ձիգ տարիների ընթացքում կառուցված նավը ջուր կիջեցվի Վրաստանի Փոթի նավահանգստում, որը մոտ 650 կիլոմետր հեռու է Սևանից, որտեղ այն առաջին փորձարկումն է անցել երկու տարի առաջ:
Նախապատրաստվում են մեծ նավարկության

«Կիլիկիան» իր 14 հոգիանոց անձնակազմով նավարկելու է Սև և Միջերկրական ծովերով, Ատլանտյան օվկիանոսով դեպի ճանապարհորդության վերջնակետը՝ Ամստերդամ քաղաքը։

Հայկական նավ կառուցելու խենթ գաղափարը (ներկայումս ծով չունեցող Հայաստանում) իրականացրել են «Այաս» ծովային հետազոտությունների ակումբի անդամները: Սկզբում նրանք վերականգնեցին 13-րդ դարի հայկական նավի մանրակերտը: Միջնադարյան Կիլիկիայում կար «Այաս» կոչվող նավահանգիստ-քաղաք և հայկական ռազմական առագաստանավ, որտեղից էլ գալիս է ակումբի անվանումը:

«Այաս» ծովային հետազոտությունների ակումբը (www.ayasclub.com) ստեղծվել է 1985 թվականին: Ակումբի անդամները Մատենադարանում պահվող ձեռագրերից տեղեկություններ էին հավաքում միջնադարյան հայկական նավագնացության մասին:

Այդպես էլ ծնվեց հայկական առևտրական առագաստանավերից մեկի պատճենն ստեղծելու գաղափարը:

«Խենթություն ― երազանք»

Ակումբի հիմնադրումից վեց տարի անց՝ 1991-ին, դրվեց «Կիլիկիայի» առաջին գերանը։ Նորանկախ Հայաստանի դժվարին տարիներն էին, ոչ լավագույն ժամանակ անիրական երազանքների համար, սակայն «Այաս» ակումբը չհրաժարվեց իր ծովային երազանքից:

Տասնմեկ տարի անց պատրաստ էր 20 մ երկարությամբ, 5 մ լայնությամբ, կաղնու և սոճու փայտանյութից կառուցված «Կիլիկիան»։

«Սա մեր խենթության ու երազանքի արգասիքն է, որը մեր ձեռքով ու քրտինքով ենք կյանքի կոչել»,- ասում է ակումբի անդամ Արեգ Նազարյանը:

Նավը կառուցված է միջնադարյան նավաշինության տեխնոլոգիաներով: Ատաղձագործներն ու կոնստրուկտորները միջոցներ են գտել հրաժարվելու ժամանակակից տեխնիկայի հնարավորություններից: Նավի փայտամածը պատված է հատուկ խեժով, որի բաղադրությունն ակումբի անդամները գետլ են Մատենադարանի ձեռագրերում: Այն հիմնականում բաղկացած է ծառի խեժից, տավարի յուղից, ծծումբից և մրից:

Միջնադարյան ավանդույթները պահպանված են նաև մյուս առումներով. նավաստիների հանդերձանքը և նույնիսկ ճաշացանկը համապատասխանելու են այն ժամանակվա պահանջներին։ Ակումբի անդամ Կարեն Դանիելյանի խոսքերով՝ ճաշացանկում բացակայելու են նույնիսկ լոլիկն ու կարտոֆիլը, քանի որ դրանք հայտնի չէին կիլիկիացիներին:

Նավարկությունը Միջերկրական ծովով դժվար կլինի

Նավի խոհարար Հովհաննես Օհանյանը, ակումբի անդամ դառնալուց ի վեր, ուսումնասիրում է հին հայկական և միջերկրածովյան ժողովուրդների ծովային խոհանոցները, մթերքի պահածոյացման հիմնական եղանակները։ Անձնակազմն իր հետ վերցնելու է ձուկ, տհալ (ղավուրմա), ընդեղեն, սուջուխ, բաստուրմա և գինի։

«Արդեն մոռացված ուտեստներից է, օրինակ, սելոն, որը միջնադարում հայերի, ասորիների, արաբների կողմից շատ սիրված մածուկ է՝ պատրաստված ընկույզով, թզով, մեղրով, ձեթով, ալյուրով»,- ասում է Օհանյանը:

Նավագնացության ընթացքում օգտվելու են միջնադարյան սարքավորումներից՝ կողմնացույց, ժամանակաչափ, աստրոլաբ, որոնց միջոցով նավաստիները կողմնորոշվում էին ըստ աստղերի դիրքի:

Ըստ ակումբի անդամ Արեգ Նազարյանի, թեև նավը միջնադարյան է, բայց անձնակազմը պարտավոր է ապահովված լինել անվտանգության միջազգային օրենքներին համապատասխան տեխնիկայով:

«Փորձարկումը՝ փորձարկում,- ասում է նա,- սակայն վտանգի դեպքում անպայման արդի միջոցների կդիմենք»։

Նավարկության ժամանակահատվածը նույնպես ընտրվել է ըստ «միջնադարյան չվացուցակի»: Նավարկության առաջին մասն ավարտվելու է ոչ ուշ, քան սեպտեմբերի վերջին, քանզի անցյալում ծովայինները ձմռանը չէին նավարկում: Նավը կձմեռի Վենետիկում, իսկ նավաստիները կվերադառնան Հայաստան: 2005 թվականի մայիսին նրանք կշարունակեն ճամփորդությունը մինչև Ամստերդամ։

Նավը կառուցելու համար պահանջվեց 11 տարի

Պատմական փորձարկման մասնակիցները տարբեր մասնագիտության մարդիկ են՝ երաժիշտ, ինժեներ, բժիշկ, կապավոր, ռեժիսոր, օպերատոր: Տարբեր է նաև անձնակազմի անդամների տարիքը՝ 20-60: Բոլորը նաև նավաստի են, բացի գրող և հրապարակախոս Զորի Բալայանից, որը նավարկության որոշ հատվածներում կմիանա անձնակազմին:

Նավահանգիստներում «Կիլիկիայի» անձնակազմի անդամները կդառնան ոչ պաշտոնական դիվանագետներ՝ հանդիպելով տեղի իշխանությունների և հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ և նրանց նվերներ հանձնելով:

«Հիմա այնքան զբաղված ու հոգնած ենք, որ չենք էլ հասցնում մտածել, որ շուտով վերջապես ծով դուրս կգանք,- ասում է Նազարյանը: - Բայց բավական է բարձրացնենք առագաստները և շնչենք ծովային թարմ օդը, և կսկսենք վայելել 12 տարվա ծանր աշխատանքով իրականություն դարձած մեր խենթ երազանքը»:


According to Agnes
 

  Inside
 

Rumors of Settlement: US Ambassador denies reports of Karabakh proposal

Full story

 
 

Uneasy Talk About Peace: Karabakh and Armenia face different problems advisor says

Full story

 
 

A Byte with...

Anush Arshakyan

Full story


 


 


The Week in seven days

 
 


The Arts in seven days

 

  Photo of the week
  Click here to enlarge.
Click on the photo above to enlarge.
 
 
 
 

This Land is Our Land

Non-governmental organizations in Armenia organized a march against deforestation and other ecological catastrophies June 12 in Yerevan.

 

 





Copyright ArmeniaNow.com 2002-2017. All rights reserved.

The contents of this website cannot be copied, either wholly or partially, reproduced, transferred, loaded, published or distributed in any way without the prior written consent of ArmeniaNow.com.