ArmeniaNow.com - Independent Journalism From Today's Armenia
July 2, 2004




Ուսում հեռավոր Հնդկաստանում. ծնողները մտահոգ են ճեմարանում իրենց երեխաների նկատմամբ ցուցաբերած վերաբերմունքից

Ալվարդ Գևորգյանը շոյում է 10-ամյա դստեր` Մարիամի գլուխը և հուզված պատմում. «Երեխայիս հազիվ կարողացա հետ բերել, ինձ թվում էր` էլ երբեք չեմ տեսնի նրան: Հետ եկավ հիվանդ, ոջիլի ու տզի մեջ կորած: Գլուխն ամբողջովին վերքերով էր պատված»:

Մարիամը մեկն է այն 30 երեխաներից, որոնց ուղարկել են Հնդկաստան Կալկաթայի մարդասիրական ճեմարանում ուսանելու: Ծրագիրը հովանավորում է Հայ Առաքելական եկեղեցին: Մարիամն ընդամենը յոթ տարեկան էր, երբ 2001 թվականին մեկնեց Հնդկաստան:

Ալվարդ Գևորգյանն ասում է, որ իր դուստր Մարիամը Հնդկաստան չի վերադառնա

«Նամակներում չէին թողնում վատ բան գրեինք: Հենց տեսնում էին` պատռում էին, բայց հենց մամաս զանգում էր, ասում էի. «Մամ ջան, մի բան արա, ինձ հետ տար»,- ասում է Մարիամը:

Ալվարդն ամուսնու և երկու աղջիկների հետ ապրում է Էջմիածնից 3 կմ հեռավորության վրա գտնվող Տնկարան թաղամասի նախկին թիվ 18 պրոֆտեխուսումնարանի կիսավեր շենքում: Ալվարդի խոսքերով` տունն «իսկական կռիսանոց է», և նա ամաչում է հյուրերին ներս հրավիրելուց:

Այս կրթական ծրագրով ծնողազուրկ և անապահով ընտանիքների երեխաները հնարավորություն են ստանում մեկնել Հնդկաստան և սովորել Կալկաթայի ճեմարանում: Առաջին հերթին ընտրում են մանկատների, միակողմանի ծնողազուրկ և սոցիալական խիստ անապահով պայմաններում ապրող երեխաներին:

Ալվարդը Ղարաբաղյան պատերազմի մասնակից է, երկրորդ կարգի հաշմանդամ: Նա համարում է, որ իրեն թյուրիմացության մեջ են գցել Կալկաթայում դստեր ապրելու պայմանների առումով: Սակայն Մարիամն ասում է, որ այնտեղ ինքը շատ ավելի լավ կրթություն է ստացել, քան կարող էր ստանալ այստեղ և, բացի այդ, լավ անգլերեն է սովորել:

Մարիամը երեխաների առաջին խմբում էր, որ 2001 թվականին մեկնեց Հնդկաստան: Ընտանիքը տեղեկացել էր ծրագրի մասին հեռուստատեսային գովազդից և դիմել էր Հնդկաստան գնալու համար: Նրանք հանդիպում էին ունեցել մի քահանայի հետ, որը բացատրել էր, թե Հնդկաստան մեկնած երեխաների ծնողները, հնարավոր է, 10 տարի չտեսնեն իրենց երեխաներին: Այդուհանդերձ Ալվարդը ստորագրել է փաստաթղթերը` համոզված լինելով, որ դա լավագույն հեռանկարն է դստեր համար:

Մարիամը ցույց է տալիս Հնդկաստան մեկնելիս օդանավակայանում արված լուսանկարը: Երեխաների հետ Հնդկաստան էր մեկնել նաև հայր Ղևոնդը, որը հետևել է, որ երեխաների մասին լավ հոգ տանեն: Մարիամն ասում է, որ ամեն ինչ լավ էր, քանի դեռ նա Հնդկաստանում էր, սակայն մեկ տարի անց, երբ նա վերադարձավ Հայաստան, սկսվեցին պրոբլեմները:

«Սկզբում լավ էր, բայց հետո… Հիմա միայն սովորելուս համար եմ ափսոսում: Ախր, մեզ վիրավորում էին, ծեծում: Անգամ երեխեքի մեջ կային այնպիսիները, որոնք լսում էին, թե հեռախոսով ինչ էինք խոսում, ու հետո վազելով ասում էին ուսուցիչներին»,- ասում է Մարիամը:

Ալվարդն ասում է, որ մեծ դժվարությամբ է կարողացել աղջկան հետ բերել Հայաստան, վերադարձի տոմս գնելու համար ստիպված է եղել դիմել Էջմիածնի քաղաքապետի ֆինանսական աջակցությանը:

«Մինչև տոմսի գումարը տեղ չհասավ, երեխայիս չուղարկեցին»,- վրդովված ասում է նա:

13-ամյա Վարդան Մանուկյանը, որը հետ վերադարձածներից է, ասում է. «Ճիշտ է, շատ էի կարոտել, բայց եթե Հնդկաստանում ամեն ինչ լավ լիներ, կմնայի: Պատահում էր` ընկերներով վիճում էինք, մեզ ասում էին` «մեղավոր եք» ու ծեծում էին: Այո, օրը երեք անգամ էին կերակրում, բայց ուտելիքն իմ դուրը չէր գալիս»:

Վարդանի մայրը` Գեղեցիկ Մանուկյանը, ասում է, որ ամեն զանգելիս որդին բողոքել է ճեմարանից ու խնդրել, որ իրեն հետ բերեն Հայաստան: Գեղեցիկը դիմել է Վեհափառին, Հայաստանում Հնդկաստանի դեսպանին, սակայն ի վերջո տղային Հայաստան է բերել իր ուժերով:

«Երեխայիս բերած օրը պետք է տեսնեիք: Եկան փետրվար ամսին` կարճաթև, հիվանդ վիճակում, ինչի էդպե՞ս են երեխա պահում: Չէ՞ որ մեր երեխաներին իրենց այդ վիճակով չէինք տվել»,- ասում է նա:

Տիգրան սարկավագը մտադիր է քննել բողոքները

Կալկաթայի մարդասիրական ճեմարանը հիմնվել է 1821 թվականին: Այն Սփյուռքի ամենահին ուսումնական հաստատություններից է, որտեղ ժամանակին ուսսանելու էին գալիս նաև Նոր Ջուղայի, Սպահանի և Իրաքի հայկական համայնքներից: Մարդասիրական ճեմարանն անընդմեջ գործել է` օգտվելով ուսումնական հաստատությունների համար Հնդկաստանում սահմանված բոլոր արտոնություններից:

Սակայն 2000 թվականին ճեմարանն ուներ ընդամենը հինգ սան և փակվելու սպառնալիքի առջև էր: Հենց այդ ժամանակ էլ մշակվեց հայաստանցի երեխաներին Կալկաթա ուսման ուղարկելու ծրագիրը:

Ճեմարանը հոգում է սաների բոլոր ծախսերը` սնունդ, համազգեստ, գրենական պիտույքներ, ծախսելու փող է տալիս սաներին` ամսական մոտ 6000 դրամ: Ծննդյան տոներին յուրաքանչյուր սան ստանում է 15 հազար դրամ, իսկ իրենց ծննդյան օրը նվեր են ստանում:

Տիգրան սարկավագ Բաղումյանը Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնում Կալկաթայի ծրագրի համակարգողն է:

Նա լսել է երեխաների բողոքների մասին, սակայն կասկածում է, որ նրանց հետ վատ են վարվել կամ նրանց նամակները ստուգել են: Այդուհանդերձ, նա մտադիր է մեկնել Հնդկաստան` իրավիճակին անձամբ ծանոթանալու նպատակով:

«Ծրագրի նպատակը մեկն է. այն երեխաները, ովքեր չեն կարողանում տարրական կրթություն ստանալ Հայաստանի պայմաններում, Մայր Աթոռի աջակցությամբ լիարժեք ուսում են ստանում Կալկաթայում»,- ասում է նա:

Նրա հավաստմամբ` այս տարի նախատեսվում է ևս 30 երեխա ուղարկել Կալկաթա, իսկ դիմումներն ավելի շատ են, քան տեղերը: Նա նաև ասում է, թե տեղյակ է, որ Կալկաթա մեկնած որոշ երեխաներ չեն դիմացել կարոտին կամ չեն կարողացել հարմարվել նոր պայմաններին:

«Ես քաջածանոթ եմ ճեմարանի կյանքին ու գործունեությանը: Հանդիպել եմ մի շարք ծնողների, որոնք բողոքում են երեխաների առողջական վիճակից: Ինչ խոսք, Հնդկաստանի բնակլիմայական պայմանները խիստ են, դրանց հարմարվելը դժվար է: Այսօր Հայաստանում է ութ երեխա, որոնք չեն ուզում վերադառնալ»:

«Այս պարագայում ընտրությունը թողնում ենք երեխաներին ու ծնողներին»,- ասում է Տիգրան սարկավագը:

Ըստ Տիգրան սարկավագի` հաշվի առնելով ծնողների մտահոգությունները, իրենք ծրագրի մեջ փոփոխություններ են կատարել: Երեխաները շուտով հնարավորություն կստանան էլեկտրոնային փոստով նամակներ ուղարկել ընտանիքներին: Երևանում շուտով կբացվի կենտրոն, ուր ծնողները կկարողանան գնալ և հեռախոսով անվճար խոսել երեխաների հետ: Բացի այդ կկարողանան օգտվել ինտերնետից:

Եկեղեցին նաև ծրագրում է ամռանը երեխաներին ինքնաթիռով բերել Հայաստան, որպեսզի նրանք արձակուրդն անցկացնեն իրենց ընտանիքի հետ: Հունիսի 12-ին երեխաներն արդեն ժամանել են և կմնան Հայաստանում մինչև օգոստոսի 10-ը:

Կալկաթայի ճեմարանը

15-ամյա Անդրանիկ Մաթևոսյանն նրանցից մեկն է: Նա ընդունում է, որ ճեմարանի ուսուցիչները շատ խիստ են և հարվածում են երեխաներին և’ ձեռքով, և’ փայտով, սակայն իրեն երբեք չեն ծեծել:

«Հաճախ ծեծում են ու թույլ չեն տալիս օգտվել լողավազանից և հեռուստացույց նայել: Եթե ուտելիս խոսում ես, ոտքի են կանգնեցնում և ստիպում են ուտել կանգնած»,- ասում է Անդրանիկը:

Այս ամենը չի մտահոգում նրա մորը` Կարինե Կիրակոսյանին: «Եթե երեխան իրեն վատ է պահում, ոչինչ չի պատահի, եթե մի հատ ապտակեն: Ես դրա մեջ վատ բան չեմ տեսնում: Դպրոց է: Եթե հաճախում են այդ դպրոցը, ուրեմն պետք է դիմանան ամեն ինչին ու շարունակեն սովորել»:

Նախատեսվում է նաև մի խումբ ծնողների տանել Հնդկաստան, որպեսզի նրանք անձամբ ծանոթանան ճեմարանի պայմաններին և փարատեն հայաստանցի ընտանիքների երկյուղները:

Տիգրան սարկավագի հավաստմամբ` Մայր Աթոռը պաշտոնապես պատասխանել է ծնողների դիմումներին, որտեղ նրանք բժշկական օգնություն են խնդրել: Նամակով նրանց հայտնել են, որ եկեղեցին պատրաստ է ստանձնելու երեխաների բուժման բոլոր ծախսերը Երևանի «Սուրբ Ներսես Մեծ» հիվանդանոցում: Սակայն ծնողները հրաժարվել են:

«Դժվարանում եմ պատճառն ասել, բայց նրանք երևի թե ակնկալում են եկեղեցուց որպես փոխհատուցում մեծ գումարներ ստանալ»,- ասում է նա:

Ալվարդն ասում է, որ այլևս երեխային եկեղեցուն չի վստահի: Նա ուզում է, որ գոնե վճարեն հեռախոսի պարտքերը, որոնք կուտակվել են Մարիամին Հնդկաստանից հետ բերելու հետ կապված զանգերից:

Այժմ շուրջ 50 երեխա վերադարձել է Հայաստան ամառային արձակուրդն անցկացնելու: Տիգրան սարկավագն ասում է, որ զրուցել է նրանցից շատերի հետ, և որոշ ծնողների բողոքներում արձանագրված փաստերն իրականությանը չեն համապատասխանում:

Այսօր ճեմարանում ուսանում է 118 սան` 81 տղա և 37 աղջիկ: Մեծ մասը` 78 երեխա, Հայաստանից է, 35-ը իրանահայ են, չորսը` հնդկահայ, իսկ մեկը` իրաքահայ:

Վարդանն ասում է, որ ճեմարանում սովորել է անգլերեն, ռուսերեն, հինդի, նաև Հայաստանին առնչվող առարկաներ: Նա հաստատ որոշել է Կալկաթա չվերադառնալ, բայց ափսոսում է ուսումը կիսատ թողնելու համար:

«Գիտեմ, եթե սովորեի, կարգին մարդ կդառնայի»,- ասում է նա:

Անդրանիկը նրանց թվում է, ովքեր հիվանդ են վերադարձել Հայաստան, և 15 օր է անցկացրել Էջմիածնի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում: Սակայն անհամբերությամբ է սպասում Հնդկաստան վերադառնալուն: Նա բարձր է գնահատում ուսումը ճեմարանում և ասում է, որ այն կօգնի իրեն լավ աշխատանք գտնել:

«Եթե մնայի Հայաստանում, մայրս չէր կարող ինձ համար նման կրթություն ապահովել: Ոչինչ, կդիմանամ բաժանման տարիներին»,- ասում է Անդրանիկը:


According to Agnes
 

  Inside
 

Resolved: Survey finds Armenians ready to defend Karabakh at all costs

Full story

 
 

Setting the Pace: Kocharyan’s speech at Council of Europe wins praise and criticism at home

Full story

 
 

A Byte with...

Christine Pepelyan

Full story


 


 


The Week in seven days

 
 


The Arts in seven days

 

  Photo of the week
  Click here to enlarge.
Click on the photo above to enlarge.
 
 
 
 

Bearing Fruit

A priest blesses a bowl of Armenian apricots prior to the opening of the Golden Apricot International Film Festival in Yerevan on June 30. The fruit was handed out to guests at the opening ceremony at the city's Moscow Cinema.

 

 



Copyright ArmeniaNow.com 2002-2017. All rights reserved.

The contents of this website cannot be copied, either wholly or partially, reproduced, transferred, loaded, published or distributed in any way without the prior written consent of ArmeniaNow.com.