ArmeniaNow.com - Independent Journalism From Today's Armenia
 March 28, 2003 




Կյանքի շրջափուլ. ոմանց համար Հայաստանում ապրելը գնալ-գալու գործընթաց է


Zhanna Markosyan will leave for a second time.«Ես միշտ պատրաստ եմ խոսել իմ հայրենիքից և մնալ այստեղ, բայց այսօրվա հայրենիքն այսպես չեմ պատկերացնում», - ասում է 32-ամյա Ժաննա Մարկոսյանը, որը հավաքում է ճամպրուկները և պատրաստվում տեղափոխվել Մոսկվա:

«Ի՞նչ հայրենիքի մասին է խոսքը, եթե ես ինձ Հայաստանում լիարժեք չեմ զգում», - ասում է նա:

Մոտ օրերս Ժաննան մեկնելու է Հայաստանից, որովհետև նրա ընտանիքը չի կարողացել կյանքի բավարար պայմաններ գտնել այստեղ: Վերջին ութ տարում սա արդեն երկրորդ անգամն է, որ նրանք զղջումով լքում են հայրենիքը:

1995 թվականին՝ հիասթափված Հայաստանում տիրող կյանքի պայմաններից, ընտանիքը տեղափոխվեց Բուլղարիա:

Սակայն մի քանի տարի հետո սկսեցին լսել, որ Երևանում վիճակը լավանում է՝ նոր փողոցներ, նոր աշխատատեղեր, ընդհանուր տնտեսական աճ:

Սոֆիայում Մարկոսյանները դիտում էին Հայաստանի հանրային հեռուստատեսությունը և անչափ ուրախանում էին՝ տեսնելով գործարանների վերաբացման, աշխատատեղերի ստեղծման և բարգավաճող Հայաստանի մասին հաղորդումները: Եվ այդպես, մոտ մեկ տարի առաջ, նրանք վերադարձան:

«Բայց եկանք այստեղ, պարզվեց, օրական 1000 դրամ աշխատավարձ են տալիս: Ին՞չ կարելի է գնել այդ գումարով նորմալ սնվելու համար: Իսկ զվարճանքների մասին խոսելն ավելորդ է», - ասում է նա դառնացած:

«Ին՞չ է մինչ այժմ ավելացել իմ հայրենիքում՝ ոչ մի լավ բան, - ասում է նա, - միայն ռեստորաններ և գիշերային ակումբներ»:

Հաճախ է պատահում, որ ընտանիքը լքում է Հայաստանը տնտեսական դժվարությունների պատճառով: Սակայն Ժաննայի ընտանիքն այն հազվագյուտ դեպքերից է, երբ ընտանիքը վերադարձել է, քանի որ կյանքը բարելավվել է ոմանց համար:

Սակայն, ինչպես նա հիմա ասում է՝ ոչ բոլորի համար:

«Առաջին անգամ մեկնելիս խիստ հիասթափված էինք Երևանից: Միշտ հուզվում եմ, երբ հիշում եմ այդ անտանելի տարիները՝ վառարանների ծուխը, մութը, ամեն ինչի դեֆիցիտը, - ասում է Ժաննան, - Իսկ մեր վիճակն առավել անմխիթար էր. աշխատանք չունեինք, քաղցած էինք, ինչ էլ հայթայթում էինք՝ եռակի գնով: Եթե մնայինք, շատերի նման սովի կմատնվեինք»:

«Երբ հարցնում են՝ ինչո՞ւ հենց Բուլղարիա, ամուսինս կատակում է՝ «աչքերս փակեցի և մատս գլոբուսին դրեցի, որտեղ դիպավ, այնտեղ էլ գնացինք»:

Մարկոսյանները մեկնեցին Հայաստանից իրենց ունեցվածքի վաճառքից ստացված 980 դոլարով:

«Նախ որոշեցինք գնալ Լեհաստան, բայց այդ տարի Լեհաստանը հայերին չէր ընդունում: Այնուհետև մեզ ասացին, որ հայերի համար Հունաստանում է լավ, սակայն մեր գումարը բավարար էր միայն Բուլղարիա հասնելու համար», - ասում է Ժաննան:

Ընտանիքին Բուլղարիա ճանապարհելով՝ Կարենը մեկնում է Ռուսաստան՝ նրանց քիչ ավելի ուշ միանալու մտադրությամբ:

Հինգ օր շարունակ Ժաննան երկու տարեկան երեխան գրկին՝ մոր և նույն ճակատագրին արժանացած շուրջ երեք տասնյակ հայերի հետ ավտոբուսով ուղևորվում էր դեպի «անհայտ պայծառ ապագա»: 3500 կմ ձգվող ճանապարհը՝ Վրաստանի և Թուրքիայի միջով մինչև Բուլղարիա, դժոխային էր:

«Սարսափելի օրեր էին, - ասում է Ժաննան, - Ավտոբուսի մշտական ընթացքից երեխան հիվանդացավ, կոշիկս պոկվեց, և երեխայի հետ վայր ընկանք: Անօգնական կանգնած՝ լաց էինք լինում»:

Նոր երկրում՝ նոր կյանք և նոր անվանում՝ «փախստականներ»:

«Սկզբում մեզ չէին վստահում և նայում էին հեգնանքով, - ասում Ժաննան, - Տանտիրուհին մեզ ալբանցի էր համարում՝ ասելով, որ երկու բառերն էլ «ա»-ով են սկսվում, և իր համար նշանակություն չունի՝ «արմենցի ենք», թե «ալբանցի»: Դա վիրավորական էր:

«Սուտ է, երբ ասում են, թե հայերը Հայաստանից գնում ու անմիջապես «դրախտում» են հայտնվում: Մենք շատ դժվարություններ ենք կրել»:

Ի վերջո, Մարկոսյանները կարողանում են բանջարեղենի խանութ բացել, և կյանքը սկսում է բարելավվել:

«Եկել էր վերելք ապրելու պահը, - ասում է Ժաննան, - Ունեինք մեքենա, կենցաղային և տեխնիկական սարքեր: Դրանք այն տարիներն էին, երբ մենք կարողանում էինք ամեն ինչից օգտվել և մեզ մարդ զգալ: Սակայն, ավաղ, նրանց դավաճանում են իրենց իսկ ազգակիցները, երբ մի խումբ թափթփուկներ կործանման են հասցնում նրանց սկսած գործը:

«Նրանք մարզիկներ էին՝ ծանրամարտիկներ, և ով իրենց չէր ենթարկվում՝ ծեծում էին, - ասում է Ժաննան, - Նրանց հայտնվելով թաղամասում բնակվող հայերի համար ամեն ինչ վերջացավ: Ես երբեք չէի հանդիպել այդպիսի ահավոր հայերի:

«Մեզ չծեծեցին, բայց ամենամեծ վնասը մենք կրեցինք: Մեկ անգամ տունը և երկու անգամ խանութը բարբարոսաբար թալանեցին: Բայց մենք ապացույց չունեինք, բացի այդ վախենում էինք, որ երեխային կվնասեն»:

Ընտանիքը տեղափոխվում է Սոֆիայի մեկ այլ թաղամաս, սակայն նրանց այլևս չի հաջողվում սեփական գործ սկսել: Իսկ հետո գալիս են հուսադրող լուրեր Հայաստանից:

«Երբ վերադառնում էինք Հայաստան, Սոֆիայի հայերն ասում էին՝ մի վերադարձեք, կհիասթափվեք, - ասում է Ժաննան, - Բայց միևնույն ժամանակ խնդրում էին, որ անպայման իրենց էլ հաղորդենք, լավ է այստեղ, թե ոչ: Մենք բոլորին հեռախոսով ասել ենք՝ ոչ»:

Եվ այսպես, այս շաբաթ՝ Երևանում թողնելով տղային և մորը, Ժաննան մեկնում է Մոսկվա, ուր աշխատանք գտնելու հույսով արդեն մեկնել է Կարենը: Նա ասում է, որ Հայաստանում մնացողները «հերոսներ» են:

«Շատ եմ ցավում, որ այդքան չարչարանքներից հետո, արդյունքում ոչնչի դեռ չենք հասել, բայց այնքան պիտի փորձենք, մինչև մեր նպատակներն իրականանան», - ասում է Ժաննան:


  Inside
 

Crackdown or Crime?: Arrests continue to follow Presidential Election

Full story

 
 
 
 

Disturbing the Dead: Concern grows for fate of Armenian cemeteries in Azerbaijan

Full story

 
 
 
 

Cybervision: Work of Iraqi-Armenian and American-Armenian meets in the net

Full story

 





  Photo of the week
  Snowball
Click on the photo above to enlarge
 
 
 
 

Snowball

At today's Under-21 football match between Armenia and Northern Ireland, played in Abovian, the match had to be delayed for nearly an hour while workers cleared the pitch of snow. When the field was cleared, the home team played to a 2-0 victory.

 

 





Copyright ArmeniaNow.com 2002-2017. All rights reserved.

The contents of this website cannot be copied, either wholly or partially, reproduced, transferred, loaded, published or distributed in any way without the prior written consent of ArmeniaNow.com.